"Egzorcysta", "Psychoza", "Adwokat diabła", "Dziecko Rosemary" - chyba nie ma fana kinematografii, który by tych tytułów nie kojarzył. Rozsławione przez wyjątkowo udane adaptacje filmowe, za które odpowiadają wybitni reżyserzy i świetni aktorzy, są to filmy na swój sposób przełomowe. Swój sukces zawdzięczają jednak w równej mierze doskonałym materiałom źródłowym, jakimi były po prostu bardzo dobre książki. Tytuły te łączy też to, że systematycznie uzupełniają one nasz katalog, wpisując się w nieformalną serię "najsłynniejszych 25ów XX wieku". A teraz dołącza do nich kolejny bardzo wartościowy tytuł - "Harry Angel" Wiliama Hjortsberga. Książka powstała w 1978 roku, w 1987 sławę przyniosła jej fenomenalna ekranizacja, w której główne role zagrali Mickey Rourke i Robert De Niro.

Fabuła kształtuje się dość prosto: prywatny detektyw Harry Angel dostaje zlecenie - odnaleźć zaginionego jazzmana, Johnny'ego Favorite'a. Favorite był coś winien mężczyźnie nazwiskiem Louis Cyphre, ale - choć od lat powinien tkwić w szpitalu w którym znalazł się w wyniku obrażeń jakich doznał podczas drugiej wojny światowej - muzyk zniknął. Angel rozpoczyna więc śledztwo. Zanurza się świat artystycznej bohemy Nowego Jorku lat 50. XX wieku, szuka informacji o Johnnym wśród jego dawnych znajomych, przemierza ulice skąpanej w mroku metropolii. Mija zaułki pełne drobnych rzezimieszków, alfonsów, prostytutek, ćpunów, dilerów i innych podejrzanych indywiduów. Aż w końcu wpada na trop, a tym samym - w tarapaty. Gdy okazuje się, że w sprawę zamieszani są wyznawcy voodoo, gra nie toczy się już tylko o odnalezienie Favorite'a. Z pozoru błaha sprawa przybiera dramatyczny obrót – każdy, kto miał jakiekolwiek informacje o zaginionym, ginie wkrótce po rozmowie z prywatnym detektywem. Stawką śmiercionośnej rozgrywki jest nie tylko życie, ale i dusza detektywa.

Formalnie rzecz biorąc mamy tu więc kryminał w stylu noir - kryminał którego nie powstydziłby się sam Raymond Chandler, kryminał który jednak z czasem ewoluuje w bardzo mroczną stronę. Leniwie z początku płynąca akcja nabiera szaleńczej (dosłownie i w przenośni) dynamiki, sen miesza się z jawą, prawda z fikcją. Autor nad wyraz zgrabnie posługuje się suspensem, sprawnie tka sieć intryg, wodzi za nos głównego bohatera a wraz z nim czytelnika, prowadząc go do bezpretensjonalnego, zaskakującego finału.

William Hjortsberg (1941–2017) to amerykański scenarzysta i pisarz, przekładany m.in. na rosyjski, niemiecki, hebrajski, japoński i koreański. Oprócz powieści „Harry Angel” polscy czytelnicy znają jego „Nigdy już”.